Đòn ngăn chặn cách mạng từ xa của Putin

Năm 2014, Tổng thống Vladimir Putin đã đưa nước Nga trở lại chế độ độc tài. Từ Điện Kremlin tới Crimea, người dân Nga đang phải đối phó với lòng tham, nỗi kinh hoàng và sự xảo trá của một nhà độc tài, kẻ mà chỉ trong vòng một năm đã loại bỏ hết mọi sự kiểm soát còn lại nào đối với quyền hành của ông ta.

Xét về nhiều khía cạnh, chế độ độc tài của Putin mang tính chất nguyên thủy. Sự độc đoán ấy sinh ra từ những cảm xúc tầm thường hơn là những động lực ý thức hệ thời Xô-viết. Mặc dù Putin đã cố gắng cấy vào đầu dân chúng Nga ham muốn về một đế chế với việc xâm lược Crimea và can thiệp vào miền Đông Ukraine, nhưng những hành động ấy chẳng khác nào bịt mặt ăn cướp nửa đêm; sự vinh quang do chúng đem lại sẽ chẳng tồn tại lâu dài.

Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa đồng nghiệp của tôi không đồng tình với quan điểm đó. Họ một mực cho rằng chế độ của Putin là sản phẩm tiếp nối những di sản của truyền thống văn hóa Nga. Họ cho rằng nước Nga đã kế thừa một loại DNA văn hóa không thể bị biến đổi bởi các cuộc cách mạng, và như thể có một loại gene xấu nào đó đã thúc đẩy hành động xâm lược đế quốc hiện nay của Kremlin ở Ukraine (và, nếu những nguy cơ từ phía Putin là có thực, thì Kazakhstan có thể là mục tiêu tiếp theo). Một số người khác cho rằng sự tiếp nối truyền thống ấy có được là nhờ tính cách dân tộc. Họ lập luận rằng bản chất đặc thù của người Nga khiến dân tộc này ủng hộ Putin như họ đã từng ủng hộ Stalin và vương triều Romanov vậy.

Những lập luận kể trên đều là vô căn cứ. Các đế chế sinh ra rồi lụi tàn, truyền thống cũng vậy. Nga hoàng hay chính ủy nào cũng vậy, từ Catherine II đến Putin, lúc nào cũng có những người lãnh đạo sẵn sàng rút lui. Alexander II bán Alaska; Lenin rút khỏi Ukraine để hòa hoãn với Đức; Gorbachev rút chân khỏi Trung Âu trong một nỗ lực nhằm chấm dứt Chiến tranh Lạnh.

Quan niệm cho rằng người Nga muốn có một nhà lãnh đạo độc đoán cũng sai lầm nốt. Đầu năm 2015, tỉ lệ ủng hộ ông Putin vẫn duy trì ở mức cao (mặc dù những con số này chẳng đáng tin cậy hơn là mấy so với phân bổ ngân sách của Nga, những tuyên bố chính trị và sự phân phối khí đốt). Nhưng, ngay cả nếu những con số điều tra ấy là đúng đi chăng nữa, thì sự ủng hộ dành cho ông Putin cũng không chính đáng ở chỗ: các nhà độc tài không cai trị bằng khế ước xã hội, và vị trí hay tính chính đáng của kẻ độc tài cũng không bắt nguồn từ sự ủng hộ của dân chúng.

Sự khác biệt giữa nhà nước và người dân đó đã từ lâu định hình chính sách của phương Tây đối với Nga. Trong bức Điện tín Dài (Long Telegram) năm 1946, đánh dấu sự khởi đầu Chiến tranh Lạnh, nhà ngoại giao Mỹ George F. Kennan cho rằng đường lối của Đảng Cộng sản “không hề đại diện cho thiên hướng của người dân Nga”.

Mặc dù được mô tả là một nhà lãnh đạo quyền lực, nhưng không thể kết luận rằng Putin đang đi theo con đường của người đàn ông quyền lực nhất trong lịch sử nước Nga, Stalin, dù là mặt nào chăng nữa. Dưới thời Stalin, sự hy sinh tự nguyện và tư duy lý tính khoa học được thúc đẩy trở thành các lý tưởng. Sự phát triển công nghiệp và chiến thắng quân sự là có thật, mặc dù phải trả với cái giá kinh khủng về con người. Chế độ ấy phụ thuộc vào đấu tố và các trại lao động cải tạo, đồng thời sử dụng bạo lực vô tiền khoáng hậu hòng củng cố quyền lực của tầng lớp cai trị khắc kỷ và giáo điều. Tham nhũng là một tội bị trừng trị.

Ngày nay, tham nhũng là chuyện thường ngày ở huyện, và đấu tố, dù vẫn còn, không xuất hiện với “quy mô công nghiệp” như thời Stalin. Putin và bè cánh của ông bận rộn với chuyện tồn tại của chế độ và làm giàu cho bản thân hơn cả. Putin lo sợ cuộc nổi dậy ở Ukraine năm 2014 như là “dịch bệnh cách mạng” chỉ bởi nó có khả năng làm dấy lên một cuộc nổi dậy tương tự trên chính các quảng trường của Mátxcơva. Ham muốn dập tắt nguy cơ ấy của Putin là lời giải thích cho phản ứng thô bạo của Điện Kremlin.

Chế độ của Putin chỉ là một phiên bản khác của chủ nghĩa bảo hộ lợi ích phe nhóm, theo đó tiền của và lợi ích kinh tế được phân phối trên cơ sở mối quan hệ chính trị. Những tội ác nảy sinh từ hệ thống này đã rõ rành rành nhiều năm trời nay, và thật thảm hại là không một cường quốc thế giới nào có khả năng trừng trị nó. Chính vì lòng tham, nỗi sợ hãi, hay sự tự lừa dối bản thân của họ, phương Tây tự do đã ngấm ngầm đồng thuận với những hành động bạo ngược của Nga ở Ukraine

Trên thực tế, sau khi bòn rút tiền bạc và tài nguyên của đất nước và người dân Nga, Putin và bè lũ tài phiệt ngoan ngoãn của ông ta lại được phép đầu tư đám của cải bất chính của họ vào các ngân hàng và bất động sản ở Mỹ và châu Âu, rồi trả những khoản phí kếch xù làm béo các công ty phương Tây.

Tuy nhiên, phần lợi ích của phương Tây lại tiếp tục gây khó khăn rất lớn cho thường dân Nga. Sau gần một phần tư thế kỷ của cái gọi là chính sách kinh tế “tự do”, mọi thứ từ hàng hóa đến thế chấp ngân hàng đều đắt đỏ hơn nhiều so với ở phương Tây. Và các biện pháp trừng phạt gần đây lại càng làm tình hình xấu đi.

Cuộc khủng hoảng Ukraine phơi bày sự thật rằng mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa Nga và phương Tây đã làm suy yếu những nguyên tắc quan trọng của trật tự thế giới hiện đại như thế nào. Ai cũng biết nước Nga của Putin đầu tư thì ít, mà khai thác thì nhiều, một đất nước hỗn loạn không luật pháp, nhưng không một cường quốc nào mảy may để ý đến chuyện bàn luận về vấn đề này, chứ đừng nói đến chuyện đấu tranh với nó. Chỉ khi Nga quyết định đưa “chế độ đạo tặc” (kleptocracy: một dạng tham nhũng chính phủ trong đó chính quyền khai thác triệt để tài nguyên thiên nhiên và tham nhũng tiền của dân nhằm làm giàu cho bản thân tầng lớp thống trị – ND) lên thành một nguyên tắc đối ngoại của mình thì chính phủ của Putin mới trở thành mối quan ngại toàn cầu.

Nước Nga đã có hơn hai mươi năm để tái định hình chính mình thành một đất nước vì lợi ích của dân chúng, của châu Âu và thế giới. Tuy vậy, nước này vẫn chìm đắm trong một thế giới hậu Xô-viết u ám được duy trì bởi những nỗ lực chung của giới tinh hoa, những kẻ có lợi từ việc ngăn chặn sự hình thành của một quốc gia giàu mạnh và tuân thủ pháp luật. Dù không hẳn là tất yếu, xu hướng phản cách mạng này có lẽ sẽ vẫn tiếp diễn trong năm 2015.

Alexander Etkind từng là giảng viên Văn học và Lịch sử văn hóa Nga tại King’s College, Cambridge. Hiện ông là giáo sư lịch sử tại Viện Đại học châu Âu ở Florence.

Nghiên cứu Quốc tế


Mạng Ký Giả: Cuộc thi viết với chủ đề Việt Nam - Đất nước - Con người

 




Bài liên quan

Có 10 phản hồi cho bài viết “Đòn ngăn chặn cách mạng từ xa của Putin”:

  1. Kiem Xuan Hoang viết:

    Ngăn chặn bằng dùi cui thì Yanukovich cũng đã làm và kết quả như chúng ta đã thấy qua năm 2004 và 2014… Đó là chưa kể đến nhiều dân tộc ở quốc gia đứng lên tự giải phóng. Có phải thí dụ không? Liên Xô và các nước Đông Âu chẳng hạn….

  2. Kiem Xuan Hoang viết:

    Đây là một bài phân tích có giá trị, trước hết đối với phương tây. Từ quan điểm và những kết luận của bài phân tích nay ta thấy rất rõ lỗi lầm của phương tây trong những vấn nạ ngày hôm nay… Trước hết là lỗi trong chiến lược hợp tác với Nga, dung túng tham nhũng chỉ vì những món tiền hời kiếm được khi những người tham nhũng tiền ngân sách ở Nga chuyển sang phương tây dưới dạng tiến gửi ở các Offshore, thay vào đó họ lại cung cấp tín dụng và công nghệ vào nga để thu lợi khổng lồ… Như vậy ta thấy ngay cái vòng luẩn quân của tiền bạc mà đáng ra dân Nga được hưởng từ tài nguyên đồ sộ của mình: Tiền bán tài nguyên đó rới vào túi cá nhân những quan chức cầm quyền, những nhà tài phiện do chế độ tạo dưng (không phải do kinh doanh của họ làm ra), nghĩa là từ ngân sách nhà nước mà đáng ra người dân nga được hưởng, sau đó số tiền túi cá nhân này đọng lại tại các Offshore của phương tây (làm vốn cho phương tây) và phương tây lại có cơ hội kiế tiền từ việc cấp vốn cho các tập đoàn nhà nước Nga để thu lợi tức, vv… Như vậy là chính phương tây không những khuyến khích tham nhũng ở Nga mà còn tham gia vào kích thích quá trình tham nhũng này đến mức tối đa… Tất cả điều này chứng tỏ rằng, trong những chính sách hiếu chiến và thôn tính thế giới của chính quyền Nga ngày hôm nay có sự tham gia và dung túng của phương tây… 

  3. Bình Cóc Cụ viết:

    Thì đang rao nưu với cậu Ủn để chia sẻ kinh nghiệm ngăn chặn đấy.

  4. Kiem Xuan Hoang viết:

    Đây là một bài phân tích có giá trị, trước hết đối với phương tây. Từ quan điểm và những kết luận của bài phân tích này ta thấy rất rõ lỗi lầm của phương tây trong những vấn nạn ngày hôm nay của Châu Âu và thế giới… Trước hết là lỗi trong chiến lược hợp tác với Nga, dung túng tham nhũng chỉ vì những món tiền hời kiếm được khi những người tham nhũng tiền ngân sách ở Nga chuyển sang phương tây dưới dạng tiến gửi ở các Offshore, thay vào đó họ lại cung cấp tín dụng và công nghệ vào nga để thu lợi khổng lồ… (lợi dụng chế độ Nga để thu nhập từ đầu tư). Như vậy ta thấy ngay cái vòng luẩn quẩn của tiền bạc nguồn gốc Nga mà đáng ra dân Nga được hưởng từ tài nguyên đồ sộ của mình: Tiền bán tài nguyên đó rơi vào túi cá nhân những quan chức cầm quyền một cách bất hợp pháp, vào túi những nhà tài phiệt do chế độ Putin tạo dựng (không phải do kinh doanh của họ làm ra), nghĩa là từ ngân sách nhà nước mà đáng ra người dân nga được hưởng, sau đó số tiền túi cá nhân này đọng lại tại các Offshore của phương tây (làm vốn cho phương tây) và phương tây lại có cơ hội tiếp tục kiếm tiền từ việc cấp vốn cho các tập đoàn nhà nước Nga để thu lợi tức, vv… Như vậy là chính phương tây không những khuyến khích tham nhũng ở Nga mà còn tham gia vào kích thích quá trình tham nhũng này đến mức tối đa… Tất cả điều này chứng tỏ rằng, trong những chính sách hiếu chiến và thôn tính thế giới của chính quyền Nga ngày hôm nay có sự tham gia và dung túng của phương tây… cho dù nguyên nhân nào cũng là thiển cận về chiến lược trong quan hệ với nước Nga Putin.

  5. Bình Cóc Cụ viết:

    Không chỉ Nga mà ngay cả với TQ, Mỹ cũng rất sai lầm.

  6. Phải cứ báo kygia thì bác Kiem Xuan Hoang cho là chuẩn và có giá trị.Lấy thông tin từ các báo khác mà bất lợi cho Ukr thi bảo là lá cải, nói láo, đặt điều! Haiza! thông tin đa chiều là đây!

  7. Thi Vinh Hoang viết:

    Bài rất hay, mới, cái nhìn rất sắc. Cám ơn các bạn đã đưa tin.

  8. Thêm tí tin cho nó đa chiều này! Cựu CIA: Thủ tướng Ukraine do Mỹ dựng lên thì phải nghe Mỹ! http://motthegioi.vn/quoc-te/cuu-cia-thu-tuong-ukraine-do-my-dung-len-thi-phai-nghe-my-144569.html

  9. Trang Vân Pham viết:

    cẩn thận ko lại như DIệm , Nhu thì vãi. dân tộc, tôn giáo chưa đủ đâu……………

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Cùng chủ đề