Tái vũ trang công nghệ của Ukraina như một lá chắn chống lại sự xâm lược của Nga
Владимир Горбулин
Viện sỹ Vladimir Gorbulin

Năm ngoái, và đặc biệt là nửa năm 2021, chúng ta đã thấy hai xu hướng rõ rệt liên quan trực tiếp đến tiềm lực quốc phòng của đất nước.

Thứ nhất, ngành công nghiệp quốc phòng trong nước thể hiện sự phát triển vượt bậc chưa từng có và mức độ của các giải pháp công nghệ cao được đề xuất trong các vấn đề quân sự – từ phát triển đến mẫu thành phẩm. Số lượng và chất lượng của những phát triển mới, có lẽ, vượt quá mọi thứ đã được chính thức hóa và công khai trước công chúng trong toàn bộ lịch sử trước đây của một quốc gia độc lập.

Thứ hai, giới lãnh đạo quân – chính đang kiên trì theo đuổi chính sách nhập khẩu vũ khí và trang thiết bị quân sự cho lực lượng quốc phòng – tôi cho rằng ít nhất một phần ba ngân sách hàng năm để tái vũ trang được phân bổ cho các nhà sản xuất nước ngoài trong năm nay. Chúng ta mua ở nước ngoài các máy bay không người lái tấn công và các hệ thống đối phó, thiết bị thông tin liên lạc, tàu tên lửa, tàu hộ tống, trực thăng, hệ thống chống tăng, hệ thống pháo tự hành, súng bắn tỉa và thậm chí cả phương tiện chiến đấu, súng cối và thiết bị ô tô. Thành thật mà nói, một phần ba trong những cái tốt đó Ukraina có thể tự sản xuất được. Và ý định của quân đội đã mở rộng sang các dự án lớn, chẳng hạn như mua máy bay chiến đấu và hệ thống tên lửa phòng không.

Vâng, hầu hết các thiết bị được liệt kê là thực sự cần thiết cho lực lượng phòng thủ. Nhưng quy mô nhập khẩu với ngân sách ít ỏi đã đe dọa tương lai của ngành công nghiệp quốc phòng trong nước. Liệu có thể tồn tại sự cộng sinh giữa vũ khí nước ngoài và nội địa trong lực lượng phòng thủ trong điều kiện hiện đại không? Tôi cho rằng nó có thể. Và chính con đường này là cần thiết trong giai đoạn phát triển tiềm lực quốc phòng này.

РК-360МЦ «Нептун»
Tổ hợp tên lửa Neptun

VÌ SAO UKRAINA CẦN SỞ HỮU CÁC CÔNG NGHỆ QUỐC PHÒNG?

Để bắt đầu, điều lặp đi lặp lại và lặp lại đúng: cuộc đối đầu với nước Nga của Putin chỉ đang trên đà phát triển. Ukraina vẫn là một mục tiêu dễ bị tấn công. Dấu hiệu của thời đại là đáng thất vọng: Ukraina đang ở trong tình trạng bị đe dọa quân sự thường trực, và điều này sẽ tiếp tục cho đến thời điểm tái vũ trang chính. Nhưng Ukraina sẽ không thể mua vài trăm máy bay chiến đấu và máy bay trực thăng, ít nhất là trong thập kỷ tới, và điều này là không cần thiết. Do đó, có thể chống lại một cuộc đối đầu quân sự với một quốc gia xâm lược không phải trong một cuộc chiến tranh tuyến tính, mà thông qua việc sử dụng và phát triển một chiến lược phi đối xứng. Hơn nữa, trong điều kiện đình trệ công nghệ hiện nay ở Nga, cơ hội của Ukraina đã tăng lên đáng kể.

Một phát súng cảnh báo và là dấu hiệu báo trước sự sụp đổ công nghệ của nhà nước Nga là vụ nổ động cơ tên lửa đẩy chất lỏng trong các cuộc thử nghiệm tên lửa Burevestnik mới vào tháng 8 năm 2019 – kết quả là 7 người đã chết. Các chuyên gia cho rằng, các cuộc thử nghiệm tên lửa được tổ chức một cách gượng ép và vội vàng đã dẫn đến hư hỏng cho lò phản ứng hạt nhân nhỏ. Ngay từ năm 2020, Liên bang Nga đã thận trọng bắt đầu nói về các vấn đề công nghệ quan trọng trong các dự án giật gân của thế hệ thứ năm – máy bay S-57 và xe tăng T-14 Armata. Sau đó, có những tranh luận thẳng thắn từ các chuyên gia về việc Nga tụt hậu trong việc phát triển máy bay không người lái tấn công. Sau khi công bố công khai kế hoạch chế tạo máy bay không người lái tấn công chiến lược (S-70 Okhotnik, Altius-U và Orion), Nga đã không hoàn thành bất kỳ dự án nào trong số ba siêu dự án. Hàng không vận tải quân sự của Nga đã đi vào một đỉnh cao không thể thay đổi: vào giữa năm 2020, Nga thừa nhận rằng với chiếc máy bay Il-112V được quảng cáo, đã được tạo ra trong 19 năm, mọi thứ đã diễn ra sai lầm. Cuộc trừng phạt đã ngăn chặn sự tươi tốt của dự án Superjet-100 hoành tráng (nơi có khoảng 80% thành phần là sản xuất của phương Tây). Mặc dù Liên bang Nga vô cùng tự hào về tên lửa của mình, thì những khoảng trống cũng xuất hiện trong lĩnh vực này. Do đó, các hệ thống tên lửa tác chiến-chiến thuật Iskander-M được ca ngợi cung cấp cho Armenia chỉ đơn giản là không bắn trúng mục tiêu trong điều kiện hoạt động của các hệ thống tác chiến điện tử hiện đại. Moscova kiên quyết lặp lại những thành công của mình trong việc chế tạo vũ khí siêu thanh. Nhưng giờ đây, giữa năm 2020, chính các nhà khoa học Nga đã chỉ trích tuyên bố của các quan chức và các phương tiện truyền thông tuyên truyền về tên lửa toàn năng do ngành công nghiệp quốc phòng Nga phát triển. Trong số đó có Tiến sĩ Khoa học Quân sự Konstantin Sivkov và nhà tương lai học Maxim Kalashnikov, người lưu ý rằng Lực lượng vũ trang Liên bang Nga không có đủ khả năng kỹ thuật để cung cấp khả năng xác định mục tiêu cho cả tên lửa siêu thanh Zircon đầy hứa hẹn và để đảm bảo bắn chính xác với các tổ hợp Calibre và Dagger. Siêu vũ khí của Nga được gọi là “mù”.

Танк Т-14 «Армата»
Tăng T-14 Armata
Гиперзвуковая ракета «Циркон»
Tên lửa siêu thanh Zircon

Tuy nhiên, không thể loại trừ rằng cuộc chiến của Nga chống Ukraina trong tương lai có khả năng biến thành một cuộc chiến quy mô lớn và toàn cầu. Đồng thời, thế giới hiện đại liên kết với nhau đến mức, thay vào đó, Moscova nên được kỳ vọng là người có chọn lọc, có trọng tâm trong việc tiến hành chiến tranh và sử dụng quân đội. Đây là những vụ phá hoại tự trị, các cuộc tấn công hỏa lực có chủ đích và các cuộc tấn công bí mật vào cơ sở hạ tầng và các hệ thống thông tin. Nói đúng hơn, cuộc chiến sẽ có tính cách cục bộ, nó sẽ không tiến hành chống lại toàn bộ Ukraina (với lực lượng phòng thủ và chuẩn bị kháng chiến toàn quốc của Ukraina), mà chống lại các nhà lãnh đạo chính trị, các nhân vật xã hội riêng lẻ hoặc các nhóm dân cư. Nghĩa là, không chỉ Lực lượng vũ trang, mà cả cơ sở hạ tầng dân sự, ngân hàng và hệ thống thông tin liên lạc, và một số nhóm dân cư nhất định có thể là mục tiêu của các cuộc tấn công trong tương lai. Bao gồm thông qua việc sử dụng thành công các nguồn phương tiện truyền thông và công việc lật đổ trong các mạng xã hội.

Nếu chúng ta nói về việc sử dụng đòn bẩy quân sự, thì không chỉ thực tế Ukraina, mà cả các cuộc xung đột quân sự khác trong những năm gần đây đều cho thấy sự thành công của việc sử dụng ồ ạt các loại vũ khí công nghệ cao, tương đối rẻ tiền. Đồng thời, các điều kiện có thể xảy ra nhất cho hoạt động quân sự tổng hợp hiện đại sẽ là việc loại bỏ khái niệm như “tiền tuyến”, cũng như việc sử dụng ồ ạt các yếu tố tấn công chiến thuật (tác chiến-chiến lược) và các đơn vị con tự trị. Rằng làm tăng nguy cơ phá hoại cục bộ hoặc các hoạt động đối với Ukraina, bao gồm, chẳng hạn, sự xâm nhập của các nhóm phá hoại và trinh sát từ phía biên giới Belarus và các nhóm tấn công đường không từ biển.

Để minh họa, chúng ta có thể nhớ lại rằng Ả Rập Xê-út, nơi bị tấn công bởi hàng chục máy bay không người lái sát thủ vào mùa thu năm 2019, đã không được giúp đỡ theo bất kỳ cách nào bởi F-15SA hiện đại của Mỹ (F-15S) và Eurofighter Typhoon của châu Âu, cũng như các tên lửa đạn đạo. Lực lượng phòng không của nước này đã không hoạt động (12 khẩu đội của hệ thống phòng không Patriot PAC-2 của Mỹ kéo theo, tức là 96 bệ phóng), nhân tiện, gộp lại thành một hệ thống duy nhất với Mỹ, cũng như việc mua của Mỹ. Hệ thống phòng thủ chống tên lửa THAAD trị giá 15 tỷ USD. Nhưng nhóm tấn công đã đạt được mục tiêu của mình.

THAAD / Фото: Missile Defense Agency
Hệ thống tên lửa THAAD

Một lập luận đáng chú ý khác là việc Đức gần đây từ chối cung cấp vũ khí cho Ukraina. À mà đây không phải là lần nhấp tỉnh táo đầu tiên. Và có lẽ không phải là cuối cùng. Nếu Ukraina không phát triển công nghệ của riêng mình, Ukraina có nguy cơ tụt hậu một cách vô vọng và trở nên phụ thuộc vĩnh viễn vào các đối tác nước ngoài.

Ukraina, với ngân sách tái trang bị ít ỏi dưới 1 tỷ USD, rất khó trông đợi vào việc mua máy bay nước ngoài hoặc các hệ thống chống tên lửa mạnh mẽ. Đồng thời, Ukraina có các công nghệ có thể tạo cơ sở cho tiềm năng răn đe bất đối xứng.

Không nên rút những phát triển mang tính siêu nhảy vọt trong lĩnh vực tái thiết bị công nghệ ra khỏi hệ thống đối đầu chung. Tôi đã trình bày chi tiết một hệ thống hiện đại như vậy trong cuốn sách “Làm thế nào để đánh bại Nga trong Chiến tranh của tương lai” (2020). Tóm lại, đây là sự kết hợp giữa các phương tiện phi quân sự và thuần túy. Cụ thể là – ngoại giao phát triển, tình báo mạnh mẽ và phản gián được đào tạo bài bản, hệ thống phòng thủ lãnh thổ được xác minh chi tiết và hợp pháp, và đội quân chuyên nghiệp công nghệ cao. Trong hệ thống đối đầu này, chính sự vượt trội về công nghệ có thể trở thành con át chủ bài chính của lực lượng chống đối phi đối xứng của Ukraina trước sự xâm lược từ bên ngoài.

NHỮNG CÔNG NGHỆ TIÊN TIẾN CỦA UKRAINA

Trên thực tế, cần xem xét hai cấp độ tái vũ trang công nghệ của quân đội trong nước – tạo ra các nền tảng chiến lược (tác chiến-chiến lược), đắt tiền và phát triển các nền tảng chiến thuật để sử dụng đại trà.

Đầu tiên là xây dựng một hệ thống ngăn chặn toàn cầu bằng công nghệ tên lửa. Chính là tên lửa, vì Ukraina có khả năng tự phát triển tiềm năng tên lửa của mình mà không cần sự trợ giúp của các đối tác nước ngoài. Nó vừa là thanh gươm tên lửa vừa là lá chắn tên lửa của đất nước.

РСЗВ «Ольха-М»
Hệ thống tên lửa “Olkha-M”

Kiếm tên lửa là các hệ thống tên lửa tác chiến-chiến thuật (OTRK) và hệ thống tên lửa hành trình có tầm bắn 500 km trở lên, cũng như các hệ thống tên lửa chiến lược (RKSN) từ 2000-5000 km. Và cả các phương tiện pháo cải tiến với tầm bắn 130-150 km. Và tên lửa đất đối không có tầm bắn lên tới 110 km. Nhiều người có thể bày tỏ sự hoài nghi, nhưng một nghiên cứu chi tiết về tiềm năng của công nghệ tên lửa cho thấy có lợi cho những khả năng đó. Ngày nay Ukraina có thể tuyên bố với đầy đủ trách nhiệm: việc chế tạo các hệ thống tên lửa chiến lược có tầm bắn 2000-5000 km là hoàn toàn có thể! Được trang bị tên lửa với quỹ đạo bay theo đường khí đạo, chúng có khả năng xuyên thủng bất kỳ hệ thống phòng thủ tên lửa (ABM) nào – không có quốc gia nào trên thế giới có hệ thống ABM đáng tin cậy để tiêu diệt tên lửa như vậy. Nhưng, quan trọng nhất, cốt lõi của ý tưởng này là sự xuất hiện của một số lượng nhất định OTRK và RKSN trên thực tế sẽ giải quyết được vấn đề phòng thủ tên lửa của Ukraina. Bằng cách nào ư? Đúng, vì yếu tố tên lửa đang trở thành vũ khí răn đe phi đối xứng. Với một cảnh báo phòng ngừa rõ ràng cho kẻ xâm lược rằng trong trường hợp bị tấn công, các đối tượng chiến lược và cơ sở hạ tầng quân sự trên lãnh thổ của nó sẽ bị tấn công. Và bằng cách này, Ukraina sẽ tiết kiệm được hàng tỷ USD vốn phải chi cho các hệ thống nước ngoài như Patriot hay Iron Dome. Trong những năm chiến tranh, trong quá trình nghiên cứu chế tạo “Olkha – M”, các hệ thống tên lửa “Neptun”, “Grom” và “Sapsan”, công nghệ nhiên liệu rắn, thiết bị vỏ động cơ tên lửa, hỗn hợp nổ và thiết bị đầu đạn đã được phát triển. Trước hết, tất nhiên, chúng ta nên nhớ lại những phát triển tên lửa của Cục Thiết kế Quốc gia “Luch”, nơi các nhà phát triển đã tạo ra hệ thống tên lửa “Neptune” và “Olkha – M”. Cục thiết kế này có khả năng tạo ra một tên lửa hành trình có tầm bắn từ 500 km trở lên.

РК-360МЦ «Нептун»
Hệ thống tên lửa “Neptun”

Chúng ta cũng có thể nhớ lại kết luận của các chuyên gia của cụm tên lửa Dnepr, những người đảm nhận việc tạo ra hệ thống tên lửa đa chức năng (MFRK) “Sapsan” trong 2-3 năm và nâng tầm bay với đầu đạn nặng 450 kg lên 500 km. Trong tương lai, khi sử dụng tàu sân bay (máy bay ném bom, máy bay cường kích) và phóng tên lửa từ độ cao 9-15 km, có thể đạt được tầm ứng dụng của tên lửa “Sapsan” là 1000-1200 km. Sau đó chuyển sang chế tạo tên lửa hai tầng, cho phép tên lửa đạt tầm bắn 2.000 km. Còn đối với 5.000 km, nó sẽ yêu cầu sử dụng máy bay vận tải quân sự và chế tạo phương tiện phóng đa năng với khối lượng nhiên liệu tăng xấp xỉ 9 tấn. Một tên lửa như vậy sẽ đạt tốc độ siêu âm 10-12 Mach và nó có thể được sử dụng để mang đầu đạn và phóng vệ tinh vào quỹ đạo trái đất thấp

ОТРК «Сапсан» / Фото: Defense Express
Hệ thống tên lửa “Sapsan”

Song song,cũng cần phải tạo ra một lá chắn tên lửa. Đây là các hệ thống tên lửa phòng không nội địa và hệ thống phòng thủ tên lửa có tầm bắn tấn công mục tiêu từ 30 đến 200 km. Và cả tên lửa không đối không với tầm bắn hơn 50 km.

Cấp độ thứ hai của thiết bị tái tạo công nghệ là các công nghệ tạo ra các hệ thống trinh sát và tấn công tương đối rẻ để sử dụng hàng loạt, cũng như các hệ thống hỗ trợ chức năng liên quan. Đây là những công nghệ để tạo ra và triển khai các hệ thống tự động để chỉ huy và kiểm soát quân đội và vũ khí, phương tiện trinh sát điện tử, tác chiến điện tử, thiết bị robot với nhiều chức năng và cơ sở khác nhau. Tất nhiên, các phương tiện liên lạc an toàn và các biện pháp đối phó trong không gian mạng cần được bổ sung. Và nữa – sự phát triển của vũ khí dựa trên các nguyên tắc vật lý mới, đặc biệt – vũ khí điện từ và laser.

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG NGHỆ. CON ĐƯỜNG CỦA UKRAINA

Làm thế nào để đảm bảo sự phát triển của các công nghệ này khi đối mặt với tình trạng thiếu tài nguyên trầm trọng? Hơn nữa, trong thời kỳ mà việc nhập khẩu vũ khí đã được chú trọng cơ chứ? Cũng có những khuyến nghị về điểm số này – ít nhất, chúng có thể trở thành cơ sở để thảo luận. Nó được đề xuất để xem xét các khả năng sau đây.

Cơ bản là việc loại bỏ một số nhiệm vụ ưu tiên cao nhất sang hoạt động liên tục, độc lập với các chương trình, trật tự quốc phòng của nhà nước – đã được phê duyệt bởi các nghị định liên quan của chính phủ. Không nghi ngờ gì, chìa khóa quan trọng phải là mục tiêu Nhà nước “Chương trình tạo ra hệ thống tên lửa hành trình, hệ thống tên lửa tác chiến và hệ thống tên lửa chiến lược”. Ngoài ra, cần phải xác định khả năng hình thành và phê duyệt “Chương trình tự động hóa và robot hóa các lực lượng vũ trang Ukraina” mục tiêu quốc gia, trong đó cung cấp cho cả việc tạo ra các hệ thống điều khiển tự động cho quân đội và vũ khí, và phát triển các hệ thống robot của các căn cứ khác nhau: tổ hợp máy bay không người lái, tổ hợp robot trên mặt đất, trên biển, dưới nước và vũ trụ. Và cũng có một chương trình tương tự để phát triển đạn dược. Các chương trình như vậy phải được bảo vệ đầy đủ và được tài trợ liên tục, không bị gián đoạn, bất kể thời gian phê duyệt lệnh quốc phòng của nhà nước.

Việc phát triển các yếu tố riêng lẻ của hệ thống ngăn chặn có thể được tài trợ thông qua Cơ quan Công nghệ Quốc phòng Tiên tiến, đã được dự kiến thành lập trong Bộ Công nghiệp Chiến lược. Đây có thể là những phát triển, ví dụ, một tàu tên lửa không người lái hoặc một tổ hợp vũ khí điện từ hoặc laze.

Những thành công nhất định trong việc tạo ra và phát triển các yếu tố riêng lẻ của hệ thống ngăn chặn có thể đạt được thông qua các dự án hợp tác quân sự-kỹ thuật song phương hoặc quốc tế, bao gồm cả việc thành lập các liên doanh. Tại sao cần phải thực hiện cải cách tổ hợp công nghiệp quốc phòng với việc hình thành một số chi nhánh sở hữu là công ty cổ phần linh hoạt. Ở đây, các bước đầu tiên đã được vạch ra, đặc biệt là việc thành lập một doanh nghiệp chung Ukraina-Thổ Nhĩ Kỳ để sản xuất máy bay không người lái xung kích sử dụng công nghệ của Thổ Nhĩ Kỳ.

БПЛА Bayraktar TB2 / Фото: АрміяInform
UAV Bayraktar

Cuối cùng, còn một cách thực tế khác nữa là thông qua việc chuyển đổi các nhà xuất khẩu đặc biệt thuộc sở hữu nhà nước từ các doanh nghiệp trung gian sang các doanh nghiệp, nhờ đầu tư vào vốn lưu động, sẽ đảm bảo sự phát triển của các hệ thống chiến đấu hiện đại và trở thành đồng sở hữu công nghệ và ngành công nghiệp. Có một thời, tôi là người khởi xướng việc tập trung hóa hoạt động buôn bán vũ khí của nhà nước, bao gồm cả việc thành lập công ty quốc doanh Ukrspetsexport. Tại thời điểm hiện tại, khi dự kiến hình thành các công ty nắm giữ chi nhánh độc lập, việc bán các sản phẩm do họ sản xuất cũng nằm trong khả năng của họ. Nhưng các nhà xuất khẩu đặc biệt trong quá trình chuyển đổi hệ thống có thể phát triển đến cấp độ của các công ty đầu tư.

Còn thêm một điều thú vị khác, mặc dù chưa phát triển đầy đủ, nhưng cơ chế phát triển công nghệ là thông qua hợp đồng kỳ hạn. Có nghĩa là, các hợp đồng giữa các cơ quan thực thi pháp luật – khách hàng và doanh nghiệp – để phát triển, với sự xác nhận của các đặc tính kỹ thuật mà các bên đã tuyên bố và thỏa thuận, sẽ được khách hàng mua với số lượng xác định trước.

Trong mọi trường hợp, kết luận quan trọng phải là như sau: nếu bây giờ, trong điều kiện cấp bách của sự bảo vệ của Nhà nước, việc nhập khẩu chủ động vũ khí và trang thiết bị quân sự có thể là chính đáng, thì trong khuôn khổ kế hoạch trung hạn và dài hạn về tái vũ trang, chúng ta cần chú trọng đến các công nghệ quốc phòng trong nước. Đây là con đường duy nhất dẫn đến một Lực lượng vũ trang thực sự hùng mạnh và một nhà nước Ukraina được bảo vệ một cách đáng tin cậy.

Nguyễn Vinh (trích bài phát biểu của ngài Vladymyr Gorbulin, Chủ tịch Ban Giám sát Viện Nghiên cứu An ninh Ukraina, Phó Chủ tịch thứ nhất Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraina, Viện sĩ)


Mạng Ký Giả: Cuộc thi viết với chủ đề Việt Nam - Đất nước - Con người

 




Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Cùng chủ đề